Wat gaan we er voor doen?

Uitgangspunt is dat inwoners kunnen meedoen naar vermogen. Financiële zorgen en leven in armoede kunnen bijdragen aan uitval op het werk of op school. Dit kan leiden tot problemen op meerdere levensdomeinen, zoals gezondheidsproblemen. Door het stimuleren van financiële zelfredzaamheid en arbeidsparticipatie ondersteunen we bij het voorkomen en tegengaan van armoede en schulden. Dit betekent dat we het huidige percentage uitstroom naar werk tenminste willen behouden. We zetten in op de bestrijding van armoede. Dit doen we door preventie en het bieden van inkomensondersteunende minimaregelingen en schulddienstverlening.

'Participatiewet in Balans' gaat waarschijnlijk in op 1 januari 2026. Dit is geen nieuwe wet maar een wijziging van de huidige Participatiewet. In de 'Participatiewet in Balans' staat vertrouwen, de menselijk maat en vereenvoudiging centraal. We verwachten in 2026 een lichte stijging van het aantal bijstandsgerechtigden. Dit komt voornamelijk door de instroom van statushouders.

Nadeel € 109.000
In- en uitstroom bijstandsgerechtigden
Om uitstroom te blijven bevorderen en te realiseren zullen de kosten voor re-integratie licht stijgen. Enerzijds door een tariefstijging voor jobcoaching. In totaal betekent dit een nadeel van € 47.000. Anderzijds door een lichte stijging van het aantal jongeren in de uitkering en het aantal mensen met een afstand tot de arbeidsmarkt als gevolg van een arbeidsbeperking. Ook zetten we met de invoering van de 'Participatiewet in Balans' meer in op ondersteuning richting (vrijwilligers)werk. Hiervoor hebben we in de eerste bestuursrapportage 2025 al financiële stappen gezet. Deze trekken we door naar 2026 en verder, met een nadeel van € 78.000 tot gevolg.

Wet van School naar Duurzaam werk
In januari 2026 gaat de ‘Wet van School naar Duurzaam werk’ van kracht. Deze wet is gericht op het verbeteren van de begeleiding van jongeren naar duurzame werkgelegenheid en het bevorderen van kansengelijkheid. De wet bevordert samenwerking tussen onderwijsinstellingen, Doorstroompunten (voorheen Regionaal Meld- en Coördinatiefunctie voortijdig schoolverlaten: RMC) en gemeenten op casusniveau. En de wet bevordert samenwerking bij regionale programma’s wat leidt tot betere begeleiding van jongeren. Gemeenten krijgen een meer actieve rol in de Participatiewet om jongeren te ondersteunen bij het vinden van werk, vooral voor degenen die zelfstandig hun weg op de arbeidsmarkt niet kunnen vinden of licht ondersteund moeten worden. Hiervoor krijgen we extra middelen en moeten we beleid vastleggen in een verordening. Dit beleid wordt naar verwachting in 2026 voorgelegd aan de gemeenteraad.

Sociale Recherche
Per 1 januari 2025 is de regionale samenwerking met de gemeente Venlo op het gebied van Sociale Recherche beëindigd. In 2025 is dit gebrek aan dienstverlening opgevangen door Sociale Recherche op casusniveau in te huren. In 2026 organiseren wij Sociale Recherche in samenwerking met de gemeenten Bergen en Gennep. Hiermee is deze taak en dienstverlening geborgd. Deze nieuwe samenwerking resulteert bovendien in een financieel voordeel van € 16.000.

Nadeel € 64.000
De uitvoering van de Wet sociale werkvoorziening (Wsw) is al lange tijd goed geregeld via de gemeenschappelijke regeling WAA. Hierin zijn geen wijzigingen aangebracht. Op basis van de ontwikkeling van het aantal Wsw-ers is het budget (lasten) in deze begroting meerjarig bijgesteld. Dit is in de eerste bestuursrapportage 2025 verwoord. Via het gemeentefonds zien we ook een verhoging van de rijkssubsidie (baten toegekend op basis van t-1).

Nadeel € 115.000
Armoedebestrijding
De landelijke ontwikkelingen van de recente jaren (zoals inflatie, toename kosten levensonderhoud en gestegen energieprijzen) zorgen ervoor dat de financiële positie van inwoners kwetsbaarder wordt. Met de vaststelling van het nieuwe armoedebeleid 'Samen tegen armoede' in 2025 sluiten we aan bij de veranderende (behoefte van de) doelgroep.
Binnen het armoedebeleid vormen minimaregelingen een belangrijk (financieel) vangnet voor inwoners met een laag inkomen. In 2026 wordt een stijging verwacht in het gebruik van de minimaregelingen vanwege een toename in het gebruik van de VoorzieningenWijzer. Met de VoorzieningenWijzer weten meer mensen met een laag inkomen op een laagdrempelige manier de weg te vinden naar beschikbare minimaregelingen. De financiële stappen die zijn gezet in de eerste bestuursrapportage 2025 (€ 64.000) en bij het vaststellen van het nieuwe armoedebeleid (€ 33.750) trekken we structureel door naar 2026 en verder.

Lokale armoedevoorzieningen
We continueren de facilitering van de Voorzieningenwijzer, Stichting Leergeld en het uitgiftepunt van de Voedselbank.  Dit leidt tot een nadeel van € 17.250. Dit nadeel is grotendeels het gevolg van contractuele (loon)indexatie.

De schulddienstverlening van de gemeente Beesel is erop gericht schulden en/of financiële problemen van inwoners te voorkomen, beheersbaar te houden of op te lossen. Het doel hierbij is dat inwoners duurzaam financieel zelfredzaam zijn. Dit betekent dat we ondersteuning bieden door vroegsignalering, budgetbeheer, budgetcoaching en schuldhulpverlening. In 2026 verwachten we een lichte stijging van de inzet op preventie, vroegsignalering en budgetcoaching. Hiermee voorkomen we een stijging van zwaardere zorg. Het beroep op zwaardere, verplichte zorg zoals schuldhulpverlening neemt licht af.

Laaggeletterdheid kent grote nadelen zoals werkloosheid, problemen met gezondheid, het goed kunnen omgaan met en op orde kunnen houden van de financiën en vaak ook taalachterstanden bij kinderen. Om ervoor te zorgen dat iedereen mee kan blijven doen in de samenleving is het van belang om laaggeletterdheid aan te pakken. In 2026 gaan we samen met de regio op basis van het nieuwe beleidsprogramma 2026-2030 aan de slag met de uitdagingen en kansen die er nog liggen. Belangrijke onderdelen in het beleidsprogramma zijn onder andere het bereik van de NT1 doelgroep en de verbinding met de arbeidsmarkt. In nauwe verbinding met de lokale partners, waaronder de bibliotheek, gaan we in lijn met het regionale beleidsprogramma met concrete acties aan de slag om bewustwording te vergroten en een verbetering van de basisvaardigheden te realiseren.

Meedoen naar vermogen betekent dat we nieuwkomers begeleiden om te integreren en te activeren. We zijn ervan overtuigd dat tijd en energie investeren in mensen die nieuw zijn in onze gemeenschap, bijdraagt aan het welbevinden van het gezin/de persoon in kwestie en zijn/haar nieuwe omgeving. Dit doen we op basis van de Wet Inburgering. De regie en verantwoordelijkheid van het inburgeringstraject ligt bij de gemeente. We helpen nieuwkomers op een passende manier op weg naar het beheersen van taal, zelfredzaamheid en (arbeids)maatschappelijke participatie. De definitieve taakstelling voor 2026 was bij het opstellen van de begroting nog niet bekend. We gaan uit van minimaal eenzelfde taakstelling als 2025.

Ook in 2026 blijven we de vijf bestaande gemeentelijke opvanglocaties (GOO) voor Oekraïense ontheemden in stand houden.
In totaal zijn er 108 opvangplekken gerealiseerd, die momenteel grotendeels bezet zijn. Gezien het geringe verloop verwachten we dat deze bezetting stabiel blijft.
We blijven actief inzetten op participatie en scholing, waarbij we constateren dat de mate van zelfstandigheid toeneemt naarmate mensen langer in Nederland verblijven. Deze ontwikkeling sluit aan bij onze verwachting en vormt een positief signaal richting verdere integratie.

De Europese Unie heeft de Richtlijn Tijdelijke Bescherming (RTB) voor Oekraïense ontheemden in juli jl. verlengd tot en met 4 maart 2027. In lijn hiermee worden ook de huurovereenkomsten van onze gemeentelijke opvanglocaties met een jaar verlengd, zodat deze gelijklopen met de verlengde RTB-periode.
Tot die datum ontvangen gemeenten compensatie van het Rijk voor de opvang. Ook in 2026 levert de huidige wijze van organisatie een financieel voordeel op.
Dit voordeel voegen we toe aan de reserve Ontheemden. Daarmee loopt de reserve Ontheemden verder op (verwachte stand eind 2025 4,3 miljoen euro). In 2026 hevelen we 2 miljoen euro over van de reserve Ontheemden naar de Algemene reserve vrij besteedbaar.

De financiële regeling rondom de opvang wijzigt jaarlijks. In december ontvangen we duidelijkheid over de nieuwe bekostigingsregeling voor het komende jaar.
Zoals gebruikelijk zullen we in de 1e berap van 2026 toelichten wat deze wijzigingen concreet betekenen voor onze gemeente.

De lange termijnplannen van het kabinet met betrekking tot de opvang van Oekraïense ontheemden blijven vooralsnog onduidelijk. Met de recente val van het kabinet laat duidelijkheid over het toekomstige beleid nog langer op zich wachten. Ondertussen zien we dat Oekraïense vluchtelingen steeds actiever deelnemen aan de lokale gemeenschap in Beesel. Dat is begrijpelijk, aangezien een deel van hen inmiddels ruim drie jaar in onze gemeente verblijft.